PDF
ZENODO
Published
2025-08-25
Section
Articles
How to Cite
How to Cite
XALQARO BAHOLASH DASTURLARIDA TANQIDIY FIKRLASH VA FUNKSIONAL SAVODXONLIK BOG‘LIQLIGI
Jumayev Sanjar Soatmumin o‘g‘li
Keywords: Tanqidiy fikrlash, funksional savodxonlik, xalqaro baholash dasturlari, PISA, PIRLS, TIMSS, ta’lim sifati, ta’lim siyosati, o‘quvchi ko‘nikmalari, pedagogik innovatsiyalar, malaka oshirish.
Abstract
Ushbu maqolada xalqaro baholash dasturlarida tanqidiy fikrlash va funksional savodxonlik tushunchalari o‘rtasidagi uzviy bog‘liqlik va o‘zaro ta’sir tahlil qilinadi. Tadqiqot asosida PISA, PIRLS hamda TIMSS kabi xalqaro dasturlarning so‘nggi yillar natijalari ko‘rib chiqilib, o‘quvchilarning tanqidiy fikrlash salohiyati va funksional savodxonlik darajasi o‘rtasidagi korrelyatsion munosabatlar aniqlangan. Tadqiqot natijalari o‘quvchilarning tanqidiy fikrlash qobiliyatining rivojlanishi ularning kundalik hayotda va ta’lim jarayonida bilimlarni samarali qo‘llash ko‘nikmalarini oshirishga olib kelishini ko‘rsatadi. Maqolada shuningdek, O‘zbekiston ta’lim tizimida tanqidiy fikrlash va funksional savodxonlikni rivojlantirish borasida qabul qilingan davlat qarorlari, farmonlari va ularning ta’lim sifatiga ta’siri ham tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari milliy ta’lim tizimini xalqaro standartlarga moslashtirishda va o‘quvchilarni zamonaviy hayotga tayyorlashda muhim ilmiy-amaliy asos bo‘lib xizmat qiladi. Shu bilan birga, pedagogik jarayonda innovatsion metodlarni joriy etish, o‘qituvchilarning malakasini oshirish va o‘quvchilarni mustaqil tanqidiy fikrlashga rag‘batlantirish zarurati ta’kidlanadi.
References
1. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 15-iyundagi 345-sonli qarori. Umumta’lim maktablarida ta’lim sifatini oshirish bo‘yicha chora-tadbirlar dasturi.
2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Farmoni PF-5617. Yangi O‘zbekiston ta’lim tizimini rivojlantirish strategiyasi. – 2019-yil 29-yanvar.
3. O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi. PISAga tayyorgarlik bo‘yicha metodik qo‘llanma. – Toshkent: Xalq ta’limi vazirligi nashriyoti, 2023.
4. Piaget J. The Origins of Intelligence in Children. – New York: International Universities Press, 1952.
5. Bloom, B. S. (1956). Taxonomy of Educational Objectives: The Classification of Educational Goals. New York: David McKay Company.
6. Dewey, J. (1910). How We Think. Boston: D.C. Heath & Co.
7. Mirziyoyev, Sh. M. (2017). O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining PQ-2907-sonli qarori. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining rasmiy sayti.
8. Paul, R., & Elder, L. (2006). Critical Thinking: Tools for Taking Charge of Your Learning and Your Life. Pearson.
9. Xolmatov, Z. (2020). Innovatsion pedagogik texnologiyalar va tanqidiy fikrlash. Ta’lim va Innovatsiyalar, 3(2), 45-52.
