PDF
ZENODO
Published
2025-10-11
Section
Articles
How to Cite
How to Cite
TIRIK ORGANIZMLAR TARKIBIDAGI ANARGANIK VA ORGANIK MODDALAR TASNIFI.
Rustamova Dinora Shokirovna
Termiz iqtisodiyot va Serves Universiteti Davolash ishi ta’lim yo‘nalishi 1-kurs talabasi.
Ruziyeva Gulsara
Temirkulovna Termiz Iqtisodiyot va Serves Universiteti, Tibbiyot fakulteti, Xotin-qizlar masalalari bo‘yicha dekan maslahatchisi.
Keywords: tirik organizmlar, anorganik moddalar, organik moddalar, biologik tarkib, hujayra tuzilishi, biokimyo, suvning ahamiyati, energiya manbai, molekulyar tuzilma, biologik muvozanat, elementlar almashinuvi, hayot jarayonlari.
Abstract
Tirik organizmlar tarkibidagi anorganik va organik moddalar ularning hayot faoliyati uchun asosiy kimyoviy negizni tashkil etadi. Har bir tirik hujayra o‘z faoliyatini davom ettirishda bu ikki turdagi moddalarning muvozanatiga tayanadi. Organik moddalar energiya manbai va tuzilma elementi sifatida xizmat qilsa, anorganik moddalar hujayra ichki muhitining barqarorligini ta’minlaydi. Bugungi kunda biologiya va biokimyo fanlari tirik moddalarning 96 foizini tashkil etuvchi elementlar — uglerod, vodorod, kislorod va azotning o‘zaro nisbatini chuqur o‘rganmoqda. Statistik ma’lumotlarga ko‘ra, o‘simlik to‘qimalarida suvning miqdori 70 foizdan ortiq, hayvon organizmlarida esa bu ko‘rsatkich o‘rtacha 60 foizni tashkil etadi. Bu anorganik birikmalarning hayotiy jarayonlardagi ustuvor rolini tasdiqlaydi. Shu bilan birga, organik moddalarning xilma-xilligi tiriklikning molekulyar darajadagi murakkabligini ko‘rsatadi. Hozirgi zamon biotexnologiyasi bu moddalarning o‘zaro almashinuvini, sintezini va parchalanishini nazorat qilish orqali tibbiyot, qishloq xo‘jaligi hamda oziq-ovqat sanoatida muhim natijalarga erishmoqda. Ushbu maqolada tirik organizmlar tarkibidagi anorganik va organik moddalar tasnifi, ularning biologik ahamiyati hamda hayot jarayonlaridagi o‘zaro bog‘liqligi tahlil etiladi.
References
1. Abdurahmonov, A. (2022). O‘zbekiston iqtisodiyotida investitsiya siyosatini takomillashtirish yo‘nalishlari. – Toshkent: Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar nashriyoti, 214 bet.
2. Alimova, G. (2023). Xorijiy investitsiyalarni jalb etishning huquqiy asoslari va ularning samaradorligi. – Toshkent: Adolat, 187 bet.
3. Azizov, B. (2021). Mintaqaviy iqtisodiyotda investitsiyalarni boshqarish mexanizmlari. “Iqtisodiyot va moliya” jurnali. – №4. – B. 42–48.
4. Bozorov, D. (2020). O‘zbekiston Respublikasida investitsion muhitni yaxshilashning institutsional asoslari. – Toshkent: Fan va texnologiya, 176 bet.
5. G‘anieva, N. (2022). Investitsion loyihalarni baholashda zamonaviy yondashuvlar. “Moliyaviy tahlil” jurnali. – №2. – B. 59–66.
6. Karimov, M. (2021). Iqtisodiy o‘sishda xorijiy investitsiyalarning o‘rni. – Samarqand: SamDU nashriyoti, 203 bet.
7. Qodirova, M. (2023). Raqamli iqtisodiyot sharoitida investitsiyalarni boshqarish masalalari. “Innovatsion iqtisodiyot” jurnali. – №1. – B. 34–40.
8. Rasulov, F. (2020). O‘zbekiston iqtisodiyotida davlat-xususiy sheriklik tizimining rivojlanishi. – Toshkent: Ma’rifat, 165 bet.
9. Tursunov, Sh. (2021). Xalqaro investitsion hamkorlik va uning milliy iqtisodiyotga ta’siri. “Iqtisodiyot va statistika” jurnali. – №5. – B. 27–33.
10. Xolmatova, D. (2022). Hududiy iqtisodiyotda investitsiya oqimlari va ularning tahlili. – Buxoro: BuxDU nashriyoti, 192 bet.
11. Yo‘ldoshev, A. (2023). Barqaror iqtisodiy o‘sishda investitsiyalarning ijtimoiy samarasini oshirish yo‘llari. “O‘zbekiston iqtisodiy axborotnomasi”. – №3. – B. 51–57.
12. Zokirov, E. (2024). Innovatsion faoliyatni rivojlantirishda investitsion omillar. – Toshkent: Universitet nashriyoti, 208 bet.
13. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi huzuridagi Iqtisodiy tadqiqotlar markazi. (2024). O‘zbekistonning investitsion jozibadorlik indeksi bo‘yicha yillik hisobot. – Toshkent: ITM nashriyoti, 96 bet.
14. O‘zbekiston Respublikasi Davlat statistika qo‘mitasi. (2024). “Investitsiyalar va iqtisodiy o‘sish” statistik to‘plami. – Toshkent: Statistika agentligi nashriyoti, 154 bet.
15. O‘zbekiston Respublikasi Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi. (2023). Yillik tahliliy hisobot: Investitsiyalar oqimining hududiy tahlili. – Toshkent: ISSV nashriyoti, 132 bet.
Veb – saytlar:
6. https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov
7. https://www.ncbi.nlm.nih.gov
